جراحی دیاستاز رکتی چیست و چه زمانی لازم می‌شود؟

جراحی دیاستاز رکتی حالتی است که در آن عضلات راست شکمی از هم فاصله گرفته و در نتیجه شکم برآمده و سست می‌شود. این عارضه بیشتر در اثر بارداری، زایمان‌های متعدد, چاقی و کاهش ناگهانی وزن رخ می‌دهد. در اغلب موارد، تمرینات تخصصی و فیزیوتراپی می‌توانند تا حدودی این فاصله را کاهش دهند، اما در موارد شدید، تنها راه درمان قطعی، جراحی دیاستاز رکتی است.

زمانی جراحی لازم می‌شود که فاصله عضلات شکمی بیش از 3 سانتی‌متر باشد، دردهای کمری و لگنی مزمن ایجاد شود، اختلال در عملکرد عضلات شکم رخ دهد یا ظاهر شکم به‌شدت افتاده و غیرقابل اصلاح با ورزش باشد. همچنین افرادی که فتق ناف یا فتق خط سفید نیز دارند، ممکن است به طور همزمان نیاز به جراحی داشته باشند.

مراحل و روش‌های مختلف جراحی دیاستاز رکتی

جراحی ترمیم دیاستاز شکم با روش‌های متنوعی انجام می‌شود و انتخاب روش براساس شدت جداشدگی عضلات، سن بیمار، میزان افتادگی پوست و نظر جراح انجام می‌گیرد. مراحل کلی این جراحی شامل موارد زیر است:

1. ارزیابی و تشخیص دقیق: توسط سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن مقدار فاصله عضلات مشخص می‌شود.

2. بیهوشی و آماده‌سازی بیمار: معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود.

3. ترمیم عضلات راست شکمی: عضلات توسط بخیه‌های دائمی یا قابل جذب کنار هم آورده و تثبیت می‌شوند.

4. اصلاح فتق در صورت وجود: همزمان فتق‌های موجود نیز ترمیم می‌شوند.

5. حذف پوست و چربی اضافه (در صورت لزوم): در موارد افتادگی شدید ممکن است جراحی شکم (ابدومینوپلاستی) نیز همراه با ترمیم انجام شود.

روش‌های رایج جراحی دیاستاز رکتی عبارتند از:

• جراحی باز: مناسب برای افتادگی پوست و عضلات شدید.

• لاپاراسکوپی: کم‌تهاجمی‌تر و مناسب برای موارد متوسط بدون افتادگی زیاد پوست.

• جراحی با کمک ربات: دقت بالا، اما هزینه بیشتر و محدودیت در دسترسی.

هزینه جراحی دیاستاز رکتی در ایران: عوامل مؤثر و مقایسه با روش‌های دیگر

قیمت جراحی ترمیم دیاستاز به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

• شدت و وسعت جداشدگی عضلات

• نیاز به ابدومینوپلاستی یا حذف پوست اضافه

• انجام همزمان لیپوماتیک یا لیزر چربی

• تخصص و تجربه جراح پلاستیک

• نوع بیمارستان یا کلینیک

• نوع بیهوشی و خدمات بستری

هزینه جراحی دیاستاز رکتی معمولاً بالاتر از لیپوساکشن ساده است، زیرا علاوه‌بر حذف چربی، شامل ترمیم عضلات می‌شود. در مقایسه با روش‌هایی مثل ورزش و فیزیوتراپی، جراحی تنها روش قطعی و دائمی اصلاح فاصله عضلات است. البته در مواردی که تجمع چربی شکم زیاد باشد، برخی افراد قبل یا بعد از جراحی به سراغ روش‌هایی مانند لیپوساکشن شکم در مشهد نیز می‌روند.

مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی ترمیم دیاستاز شکمی

اقدامات قبل از جراحی:

• انجام آزمایش‌های لازم و سونوگرافی

• قطع مصرف سیگار حداقل دو هفته قبل

• قطع داروهای رقیق‌کننده خون با نظر پزشک

• رسیدن به وزن پایدار (جلوگیری از بازگشت افتادگی)

مراقبت‌های بعد از جراحی:

• استفاده از گن مخصوص به مدت ۶ تا ۸ هفته

• ممنوعیت بلند کردن اجسام سنگین تا دو ماه

• پرهیز از ورزش‌های سنگین تا سه ماه

• خوابیدن به پشت با زاویه مناسب در هفته اول

• مصرف داروهای تجویزشده و رعایت تغذیه مناسب جهت بهبود زخم‌ها

مزایا و معایب جراحی دیاستاز رکتی: آیا ارزش انجام دارد؟

مزایا:

• ترمیم دائمی عضلات شکم

• بهبود فرم و سفتی شکم

• کاهش دردهای کمری و لگنی

• بهبود تنفس و عملکرد حرکتی

• افزایش اعتماد به نفس و زیبایی اندام

معایب:

• دوره ریکاوری نسبتاً طولانی (۴ تا ۸ هفته)

• احتمال کبودی، تورم و درد موقت

• امکان ایجاد اسکار (جای بخیه)، به‌ویژه در روش باز

• نیاز به بیهوشی عمومی

با وجود این موارد، جراحی در افراد مناسب، معمولاً ارزشمند و دائمی است و کیفیت زندگی را به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد.

آیا بعد از جراحی دیاستاز رکتی بارداری امکان‌پذیر است؟

بارداری بعد از ترمیم عضلات شکمی ممکن است، اما زمان مناسب برای آن باید رعایت شود. توصیه می‌شود:

• حداقل یک سال پس از جراحی بارداری انجام شود.

• افرادی که قصد بارداری در ۱ تا ۲ سال آینده دارند، بهتر است فعلاً جراحی نکنند.

بارداری مجدد ممکن است باعث ضعیف شدن مجدد عضلات شود، اما در بسیاری از موارد، آسیب به اندازه قبل نخواهد بود. ورزش‌های دوران بارداری با نظر فیزیوتراپ می‌تواند از شدت بازگشت جلوگیری کند.

مقایسه جراحی باز و لاپاراسکوپی برای درمان دیاستاز رکتی

چه کسانی بهترین کاندید جراحی دیاستاز رکتی هستند؟

• افرادی با فاصله عضلات بیش از ۳ سانتی‌متر

• بانوان پس از بارداری و زایمان‌های متعدد

• بیمارانی که به دلیل جداشدگی عضلات دچار کمردرد مزمن هستند

• افراد با افتادگی و شل‌شدگی شدید شکم

• کسانی که چاقی ندارند یا به وزن مناسب رسیده‌اند

• افراد فاقد بیماری‌های منع‌کننده جراحی مانند مشکلات شدید قلبی

نقش فیزیوتراپی و ورزش در کنار جراحی ترمیم شکم

ورزش به‌ویژه قبل از جراحی نقش مهمی در آماده‌سازی عضلات دارد. تمریناتی مانند:

• ساکشن شکمی

• تنفس دیافراگمی

• تمرینات ترانسورس ابدومینیس

• تمرینات کف لگن

پس از جراحی نیز فیزیوتراپی در کاهش درد، جلوگیری از چسبندگی و تقویت عضلات عمیق شکمی ضروری است. اگرچه ورزش می‌تواند برخی موارد خفیف را درمان کند، اما در موارد شدید، جایگزین جراحی دیاستاز رکتی نیست و تنها مکمل آن محسوب می‌شود.

ریکاوری بعد از جراحی دیاستاز رکتی: مدت زمان، محدودیت‌ها و نکات مهم

ریکاوری کامل معمولاً بین ۶ هفته تا ۶ ماه طول می‌کشد، اما بهبود ظاهری معمولاً بعد از سه ماه به‌طور واضح دیده می‌شود. توصیه‌های مهم دوره نقاهت:

• تا ۶ هفته ورزش سنگین ممنوع است.

• گن باید طبق دستور پزشک استفاده شود.

• نوشیدن آب کافی و رژیم پروتئینی برای ترمیم بخیه‌های عضلانی ضروری است.

• از خم شدن ناگهانی، عطسه شدید بدون حمایت شکم و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.

• ماساژ تخصصی پس از ۴ تا ۶ هفته می‌تواند به کاهش تورم کمک کند.

جمع‌بندی جراحی دیاستاز رکتی

جراحی دیاستاز رکتی یک روش موثر و دائمی در ترمیم عضلات شکمی است که علاوه‌بر زیبایی، عملکرد عضلات، تنفس و ساختار بدن را بهبود می‌بخشد. با رعایت مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی، انتخاب جراح متخصص و حفظ وزن مناسب، این عمل می‌تواند نتایج ماندگار و رضایت‌بخشی ایجاد کند. در کنار جراحی، ورزش و فیزیوتراپی به کاهش درد، افزایش قدرت عضلانی و ثبات نتایج کمک می‌کنند.